ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Η Περιβαλλοντική εκπαίδευση ξεκίνησε στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1970 περίπου ως μια καινοτομία για τον εκπαιδευτικό χώρο. Σε ένα κατ’ εξοχήν συγκεντρωτικό σύστημα με γνωσιοκεντρικό προσανατολισμό εμφανίστηκε μια παιδαγωγική προσέγγιση που άνοιγε το σχολείο στην κοινωνία προωθώντας τη συνεργατική μάθηση και τη δημοκρατική αγωγή. Θ α ήμασταν ικανοποιημένοι, αν όλα αυτά δεν θεωρούνταν καινοτομικά και σήμερα, φανερώνοντας τις μόνιμες αδυναμίες της εκπαίδευσης στην Ελλάδα παρά τις άοκνες και γόνιμες προσπάθειες όλων όσων διακόνησαν την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση τα 20 τελευταία έτη.

Μια περίοδο που φανέρωσε την αναγκαιότητα των αλλαγών τόσο στο παιδαγωγικό όσο και στο μεθοδολογικό μέρος της, ώστε να συμβαδίζει με τις πολυεπίπεδες αλλαγές που συνέβησαν και συνεχώς συμβαίνουν με μεγαλύτερη ταχύτητα και επίδραση σε όλες τις πτυχές του οικονομικού κοινωνικού και πολιτικού βίου με αντανάκλασή τους την οριακή κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, που αναγκάζει πια κυβερνήσεις και φορείς να συναντιώνατι στο Ριο, το Γιοχάνεσμπουργκ ή το Μπαλί για να συμφωνήσουν σε μέτρα ανάκαμψής του.

Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά της Περιβαλλοντικής Αγωγής ή της Εκπαίδευσης για την Αειφορία, όπως έχει προσδιοριστεί με έγγραφα και εγκυκλίους από το θεσμικό πλαίσιο; Κατά τη γνώμη μας αν συνεχίσουμε να θεωρούμε την Εκπαίδευση για την αειφορία καινοτομικό πρόγραμμα, συναινούμε στην αποδυνάμωση των προσπαθειών μας και στην ενίσχυση των συντηρητικών δομών που δεν επιθυμούν καμιά αλλαγή, για να μην διαταραχθεί η ισορροπία η οποία επιβεβαιώνει την αδιατάρακτη νομή της εξουσίας από τους σημερινούς νομείς της. Εμείς θεωρούμε ως απόλυτη αναγκαιότητα την ενσωμάτωση στην τυπική εκπαιδευτική διαδικασία χαρακτηριστικών όπως:

• Να είναι συστημική, αναδεικνύοντας σχέσεις, αλληλεξαρτήσεις, αλληλεπιδράσεις συνθέτοντας διαφορετικά επιστημονικά πεδία και οδηγώντας σε μια ενιαία θεώρηση της ζώσας πραγματικότητας
• Να είναι κριτικά προσανατολισμένη, αναπτύσσοντας και επιδιώκοντας την κριτική έκφραση των συντελεστών της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ώστε αυτή να οδηγεί στην αποκάλυψη αντί της συγκάλυψης, στην ανατροπή παγιωμένων αρχών και αντιλήψεων και στην υιοθέτηση νέων με ανθρωποκεντρικό και αειφορικό χαρακτήρα.
• Να θεμελιώνεται σε ένα αξιακό πλαίσιο το οποίο θα υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο και τις ανάγκες του, τη δικαιοσύνη και την ισότητα των πολιτών.
• Να οδηγεί στην ανάληψη δράσης για τη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος.

Αυτά τα γενικά χαρακτηριστικά απηχούν τις παιδαγωγικές θεωρίες του εποικοδομητισμού και ιδιαίτερα του κοινωνικού εποικοδομητισμού, ο οποίος θεωρεί τη γνώση κοινωνική δημιουργία και την εντάσσει μέσα στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο στο οποίο γεννιέται. Αυτό το θεμέλιο προβάλλει την ανάγκη είμαστε περισσότερο ανοικτοί στις παραστάσεις, τις γνώσεις, τις αντιλήψεις που ήδη έχουν οι μαθητές μας, πριν ακόμη έρθουν σε επαφή μαζί μας. Να ακούμε περισσότερο και να προσπαθούμε να κατανοήσουμε ό,τι έχουν ήδη αποκρυσταλλωμένο μέσα τους, γιατί μόνο τότε οι προσπάθειές μας είναι δυνατόν να είναι αποτελεσματικές.